Een andere kijk op leiderschap en organisatiestructuur

Een andere kijk op leiderschap en organisatiestructuur

Sommige bedrijven hechten veel belang aan een vlakke organisatie en zien het als een kernelement van hun bedrijfscultuur. Ze pakken ermee uit in vacatures en hopen op die manier experts aan te trekken die initiatief nemen en zelfsturend zijn.

Een goede strategie om als start-up of KMO verder te groeien. Want de energie die je als leider niét hoeft te steken in het nemen van beslissingen of het controleren van je mensen, kan je gebruiken om hen te inspireren en hun productiviteit te faciliteren. 

Maar is een hiërarchische organisatie op zich eigenlijk een probleem? Nee. Uiteindelijk is het slechts een vorm. Een manier om te tonen hoe personen met elkaar verbonden zijn. Als we het bekijken door de bril van ondernemer Richard Bartlett, is dat althans de conclusie waar we toe komen. 

Een hiërarchische structuur? Nou en?

In “Hierarchy is not the problem” stelt Richard Bartlett dat hiërarchie pas een probleem is wanneer ze een toxische cultuur voedt. En we moeten ons geen illusies maken, ook in vlakke organisaties zijn er machtsverhoudingen. 

Geïnspireerd op de werken van Miki Kashtan, Starhawk, en Mary Parker Follett, oppert Bartlett drie begrippen:

  • empowerment: de creatieve kracht die je voelt wanneer je iets doet waar je in gelooft
  • power-with of social power: jouw invloed, status of reputatie, die bepaalt in welke mate anderen naar jou luisteren
  • power-over of dwang: de macht die iemand gebruikt om te bepalen wat een ander doet

Meteen voel je dat het schoentje knelt bij power-over of dwang. En dat een keuze voor een vlakke organisatie, eigenlijk een keuze is voor empowerment.

Tips voor gezonde machtsdynamieken

Volgens Bartlett hebben organisaties en hun leiders er baat bij om niet zozeer naar de organisatiestructuur te kijken, maar naar machtsdynamieken.

Hij geeft tips mee om empowerment te cultiveren, de bestaande power-with transparant te maken en power-over tot een minimum te beperken.

  1. Encourage your peers – Moedig je collega’s aan. Zeg af en toe ‘Ik steun je daarin.’, ‘Ik geloof in je.’ of ‘Goed gedaan.’
  2. Discourage permission-seeking – Ontmoedig collega’s om toestemming te vragen. Zeg hen ‘Laten we er samen naar kijken.’, ‘Wat vind jij?’ of ‘Je weet wat gedaan.’
  3. Create practice spaces – Laat iedereen zijn of haar eigen stem vinden door iedereen regelmatig aan het woord te laten in verschillende settings.
  4. Find your mentors – Koppel werknemers aan een mentor met wie ze zich kunnen identificeren en die zijn of haar ervaring kan delen.
  5. Rotate roles – Draai soms eens de rollen om. Niet elke vergadering hoeft door dezelfde persoon geleid te worden.
  6. Break the power taboo – Macht is geen vies woord. Het erkennen van bestaande machtsdynamieken is een eerste stap. Pas dan kan je gaan kijken of die machtsdynamiek gezond, dan wel toxisch is.
  7. Name the levels of engagement – Niet iedereen hoeft even geëngageerd te zijn.
  8. Limited decision mandates – Geef transparante, beperkte mandaten aan bepaalde mensen, zodat zij beslissingen kunnen nemen binnen hun expertisedomein.
  9. Consent-based decision-making – Ga niet noodzakelijk altijd voor consensus, maar pols naar eventuele bezwaren. Dat is een gulden middenweg tussen iedereen een stem geven en toch snel vooruit kunnen. Slechts bepaalde beslissingen vragen echt om consensus.
  10. Celebrate dissent – Juich het toe wanneer iemand zegt dat hij of zij het niet eens is. Zo voed je een cultuur waarin het echt okee is om je mening te uiten.
  11. Share the ownership! – Deel het eigenaarschap over belangrijke beslissingen. Zo vermijd je dat één iemand dwang kan opleggen.

Hoe beslissingen genomen worden, heeft een grote impact op werknemers. In een power-over dominante cultuur loop je als werkgever het risico om je mensen te verliezen. Aan burn-out of aan een andere jobopportuniteit. Denk dus als leider goed na over machtsdynamieken en hoe beslissingen genomen worden. Het zijn belangrijke aspecten van een gezonde werksfeer en in het verlengde daarvan, de groei van je onderneming.

Veerle Van Hoecke, HR Copywriter

Bronnen:

https://medium.com/the-tuning-fork/hierarchy-is-not-the-problem-892610f5d9c0

https://medium.com/the-tuning-fork/11-practical-steps-towards-healthy-power-dynamics-at-work-fcc9bd82c7a2